Paleis Het Loo opent vrijdag 9 oktober de nieuwe tentoonstelling ‘Wit, meer dan een kleur’. Aan de hand van bijzondere koninklijke objecten wordt onderzocht welke betekenissen de kleur wit door de eeuwen heen heeft gehad. Bezoekers zien onder meer de bruidsjurk van prinses Beatrix met een vijf meter lange sleep, de witte lijkwagen van koningin Wilhelmina en het schilderij ‘Het Witte Loo’ van Andreas Schelfhout.
Wit is zelden neutraal
Wit wordt vaak geassocieerd met reinheid, onberispelijkheid en een nieuw begin, maar de kleur kan tegelijkertijd staan voor exclusiviteit en macht. De tentoonstelling laat aan de hand van objecten uit onder meer de collecties van Paleis Het Loo en de Koninklijke Verzamelingen zien hoe deze verschillende betekenissen terugkomen in drie eeuwen hofleven.
Volgens Annette de Vries, hoofd kennis, collectie & programma van Paleis Het Loo, bevinden zich opvallend veel witte objecten in de koninklijke collecties. Van het marmer in de zalen en prinsessenjurken tot het ivoor van een kinderwagen en een hermelijnen mantel.
Dat vormde aanleiding om te onderzoeken wat de kleur wit vroeger betekende en welke betekenis de kleur tegenwoordig heeft.
Vier verschillende kanten van wit
Bezoekers betreden de tentoonstelling via een archiefkast en komen vervolgens terecht in een onderzoeksruimte. Met projecties, archiefprints en een introductiefilm worden zij meegenomen naar vier themaruimtes: fysica van wit, exclusiviteit, onberispelijkheid en nieuw begin.
Eerst staat de natuurkundige kant van wit centraal. Aan de hand van licht en materiaal wordt duidelijk gemaakt dat wit niet zomaar een kleur is, maar ook een optisch fenomeen. Een schilderij over de prismawerking van Isaac Newton laat bijvoorbeeld zien dat wit licht in werkelijkheid uit verschillende kleuren bestaat.
Vervolgens wordt gekeken naar de manier waarop wit eeuwenlang werd gebruikt om exclusiviteit en macht aan het hof uit te drukken. Daarna verschuift de aandacht naar reinheid en zorgvuldigheid en uiteindelijk naar de rol van wit tijdens belangrijke momenten in een mensenleven.
Bruidsjurk Beatrix en lijkwagen Wilhelmina
In dat laatste gedeelte spelen drie bijzondere objecten een belangrijke rol. Bezoekers zien de doopjurk van koningin Wilhelmina, de bruidsjurk van prinses Beatrix en de witte lijkwagen van koningin Wilhelmina.
De bruidsjurk van Beatrix heeft een sleep van vijf meter en laat volgens Paleis Het Loo zien welke ceremoniële betekenis wit aan het hof kan hebben.
Opvallend is ook de witte lijkwagen van Wilhelmina. Hoewel wit bij een overlijden niet gebruikelijk is, staat het in deze context symbool voor het leven na het aardse bestaan. Het gebruik van wit bij koninklijke uitvaarten komt ook tegenwoordig nog voor.
Paleis Het Loo was jarenlang helemaal wit
Ook het paleis zelf speelt een rol in het verhaal. Het schilderij ‘Het Witte Loo’ van Andreas Schelfhout uit 1838 toont Paleis Het Loo zoals het er tussen 1806 en 1980 uitzag. Het gebouw was destijds wit gepleisterd en had een extra verdieping.
Wit is nog altijd veelvuldig in het paleis terug te vinden, onder meer in gestucte plafonds, marmeren wanden en beelden.
Andere objecten in de tentoonstelling zijn onder meer een witte zomerjurk die Wilhelmina rond 1885 droeg en haar inhuldigingsportret uit 1898 van Thérèse Schwartze.
Overleden kinderen werden in het wit opgebaard
De tentoonstelling laat ook zien dat de betekenis van wit door de eeuwen heen veranderde. Een voorbeeld daarvan is een portret van een overleden meisje, vermoedelijk Catharina Margaretha van Valkenburg. Het schilderij werd in 1682 gemaakt door Johannes Thopas en is voor de tentoonstelling in bruikleen gegeven door het Mauritshuis.
Het werk toont de gewoonte uit de 16e en 17e eeuw om overleden kinderen in het wit op te baren, omringd door witte kussens en lakens.
Naast de historische voorwerpen komen verschillende deskundigen aan het woord. Experts uit onder meer wetenschap, cultuur, geschiedenis, mode en samenleving geven in korte video’s hun kijk op de verschillende thema’s.
Tot maart 2027 te zien in Apeldoorn
‘Wit, meer dan een kleur’ is vanaf vrijdag 9 oktober 2026 tot en met zondag 7 maart 2027 te zien in Paleis Het Loo in Apeldoorn.
Tickets zijn verkrijgbaar via tickets.paleishetloo.nl.
