In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 hebben meerdere politieke partijen hun visie gedeeld met Apeldoorn Actueel. In de reacties komt een duidelijke gemene deler naar voren: vrijwel alle partijen noemen woningbouw, leefbaarheid en bestaanszekerheid als belangrijkste thema’s voor de komende raadsperiode. Tegelijkertijd verschillen de plannen over hoe Apeldoorn zich moet ontwikkelen op verschillende punten aanzienlijk.
Voor dit overzicht legde Apeldoorn Actueel een uitgebreide vragenlijst voor aan alle partijen die actief zijn of zich hebben aangekondigd voor de verkiezingen van 2026. Een groot aantal partijen reageerde. Van SGP, ChristenUnie, CDA en 50PLUS werd ondanks meerdere verzoeken geen reactie ontvangen.
Brede overeenstemming over woningbouw
De woningnood wordt door vrijwel alle partijen genoemd als de grootste uitdaging voor de komende jaren. VVD, NSC, Lokaal Apeldoorn, D66, GroenLinks-PvdA, SP, WijApeldoorn, BBB en FVD benadrukken allemaal dat er meer woningen moeten worden gebouwd, al verschillen de voorstellen over hoe dat moet gebeuren.
Zo pleiten VVD, D66, NSC en Lokaal Apeldoorn voor een mix van binnenstedelijke bouw en uitbreiding aan de randen van de stad. Daarbij worden locaties zoals de binnenstad, spoorzones, kanaalzone en gebieden aan de rand van Apeldoorn genoemd. Ook uitbreiding richting Beekbergsebroek komt bij meerdere partijen terug.
GroenLinks-PvdA en SP leggen juist meer nadruk op een grotere rol voor woningcorporaties en meer sociale huur. Zij willen dat de gemeente actiever ingrijpt op de woningmarkt om betaalbare woningen te realiseren.
Andere partijen leggen de nadruk op minder regels en meer ruimte voor bouwen. VVD, BBB, FVD en Lokaal Apeldoorn noemen vooral snellere procedures en minder regelgeving als belangrijke voorwaarden om woningbouw te versnellen.
Daarnaast noemen verschillende partijen specifieke oplossingen. BBB en D66 zien kansen in het optoppen van gebouwen, woningsplitsing en transformatie van leegstaande panden. WijApeldoorn noemt onder meer hofjes en levensloopbestendige woningen als belangrijke toevoegingen aan de woningmarkt.
Verschillen over natuur en ruimtelijke keuzes
Bij de vraag hoe woningbouw zich verhoudt tot natuur en leefomgeving lopen de standpunten verder uiteen.
Partij voor de Dieren stelt dat natuur een duidelijke grens moet vormen en dat bouwen niet ten koste mag gaan van natuurgebieden. GroenLinks-PvdA benadrukt dat woningbouw moet samengaan met vergroening en biodiversiteit.
Aan de andere kant stellen partijen zoals BBB en FVD dat woningbouw niet onnodig moet worden beperkt door natuurbeleid. Zij vinden dat bouwen op logische plekken mogelijk moet blijven zolang het karakter van wijken behouden blijft.
Veel partijen, waaronder NSC, VVD en Lokaal Apeldoorn, kiezen een middenpositie en spreken over balans tussen woningbouw en natuur.
Veiligheid: meer aanwezigheid in de wijk
Op het gebied van veiligheid en leefbaarheid is er opvallend veel overeenstemming. Vrijwel alle partijen benadrukken dat de overheid zichtbaarder moet zijn in wijken.
NSC, VVD, Lokaal Apeldoorn en WijApeldoorn pleiten voor meer aanwezigheid van wijkagenten en handhavers. Ook SP benadrukt dat veiligheid begint met aanwezigheid van politie, jongerenwerk en wijkteams in de buurt.
Over cameratoezicht zijn partijen terughoudender. Veel partijen vinden dat het een hulpmiddel kan zijn bij structurele overlast, maar niet de basis van veiligheidsbeleid mag vormen. Partij voor de Dieren is het meest kritisch en wil cameratoezicht alleen in uitzonderlijke situaties toestaan.
Daarnaast noemen meerdere partijen sociale samenhang als belangrijke factor voor leefbaarheid. D66, GroenLinks-PvdA en Lokaal Apeldoorn benadrukken het belang van vrijwilligerswerk, ontmoetingsplekken en sterke buurten.
Armoede en bestaanszekerheid
Ook armoedebestrijding en bestaanszekerheid komen bij vrijwel alle partijen terug. SP en GroenLinks-PvdA leggen hier het sterkste accent op en pleiten voor meer sociale voorzieningen en een actieve rol van de gemeente bij het bestrijden van armoede.
NSC en WijApeldoorn spreken vooral over het versterken van basisvoorzieningen en het eenvoudiger maken van ondersteuning voor inwoners met financiële problemen.
BBB en Lokaal Apeldoorn leggen meer nadruk op praktische ondersteuning en minder bureaucratie. Volgens hen moet de gemeente sneller en directer helpen wanneer inwoners in financiële problemen komen.
Ondernemers en economie
Vrijwel alle partijen erkennen dat ondernemers een belangrijke rol spelen in de economie van Apeldoorn.
VVD, BBB, FVD en Lokaal Apeldoorn leggen daarbij sterk de nadruk op minder regels en een betere samenwerking tussen gemeente en ondernemers. Volgens deze partijen moet de gemeente ondernemers vooral faciliteren.
GroenLinks-PvdA en SP benadrukken dat economische groei ook sociale en duurzame voorwaarden moet hebben. Zij pleiten onder meer voor eerlijke lonen en meer aandacht voor circulaire economie.
D66 ziet vooral kansen in samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en innovatie om de economie van de stad te versterken.
Klimaat en energie: duidelijke verschillen
De grootste verschillen tussen partijen worden zichtbaar bij klimaat en energie.
GroenLinks-PvdA, D66 en Partij voor de Dieren pleiten voor een stevige energietransitie met verduurzaming van woningen, duurzame mobiliteit en meer groene energie.
Andere partijen, zoals BBB en FVD, zijn kritischer op klimaatmaatregelen die volgens hen leiden tot hogere lasten voor inwoners. Zij pleiten voor vrijwillige verduurzaming en benadrukken dat energiekosten betaalbaar moeten blijven.
Veel partijen vinden wel dat isolatie van woningen een belangrijke eerste stap is, omdat dit zowel energiekosten verlaagt als de uitstoot vermindert.
Bestuur dichter bij inwoners
Een ander thema waar opvallend veel overeenstemming over bestaat, is de wens om het gemeentebestuur dichter bij inwoners te brengen.
NSC, D66 en FVD pleiten voor nieuwe vormen van inspraak, zoals referenda of burgerberaden. Lokaal Apeldoorn, BBB en WijApeldoorn leggen vooral nadruk op meer gesprekken met inwoners in wijken en dorpen.
Ook kritiek op bureaucratie binnen de gemeente komt bij meerdere partijen terug. Minder regels en een gemeente die sneller reageert op signalen uit de samenleving worden door veel partijen genoemd als noodzakelijke verbetering.
Niet alle partijen reageerden
Voor dit overzicht heeft Apeldoorn Actueel alle partijen benaderd met dezelfde vragenlijst over hun plannen voor de stad en de dorpen.
Van de SGP, ChristenUnie, CDA en 50PLUS werd ondanks meerdere verzoeken geen reactie ontvangen. Dat is jammer, omdat een compleet overzicht van alle politieke standpunten kiezers kan helpen bij het vormen van een goed beeld van de keuzes die bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 voorliggen.
